Shift in incidentie van meest gestelde ((pre)maligne) dermatologische diagnoses


In het januari nummer van het Nederlands Tijdschrift voor Dermatologie en Venereologie (het vakblad voor de Nederlandse dermatologen) verscheen een interessant artikel van de hand van Friedeman, destijds keuze co-assistent en Dr. Peter Arnold, werkzaam in ons PDBC en in het Ziekenhuis Gelderse Vallei.Zij komen met gegevens over de trend in incidentie van huidkanker (= aantal nieuwe gevallen van huidkanker per 1000 nieuwe patiŽnten per jaar), in de polikliniek dermatologie van het Ziekenhuis Gelderse Vallei in de periode 2002 tot en met 2010.

Het betreft hier drie vormen van huidkanker, het basaalcelcarcinoom, het plaveiselcelcarcinoom en het melanoom.
Daarnaast wordt de incidentie van de tien meest gestelde diagnoses in deze periode beschreven. Duidelijk wordt aangetoond dat er in de genoemde jaren een toename is te zien in incidentie van deze drie vormen van huidkanker.Zij kunnen geen uitspraak doen over de reden(en) van de toenemende incidentie van huidkanker. De toename van de incidentie hangt mogelijk voor een groot deel samen met overdadige en wisselende blootstelling aan zonlicht in de jeugd bij mensen met een blanke huid sinds de jaren ‘70 van de vorige eeuw.
Tevens is er sindsdien beslist ook sprake van een beperkte bijdrage door andere bronnen van ultraviolette straling, zoals via hoogtezon en zonnebank. Het dunner worden van de ozonlaag heeft mogelijk ook een incidentieverhogend effect. Verder hangt de toename in de incidentie vanzelfsprekend samen met de toenemende vergrijzing in geheel Nederland. Tenslotte bestaat de mogelijkheid dat de toename van incidenties is ontstaan doordat de bevolking meer bewust is geworden van het voorkomen van huidkanker en zich daarom ook vaker laat controleren.

Een retrospectieve studie van 2002-2010 in de regio Gelderse Vallei

FM Friedeman, WP Arnold

1 Keuze co-assistent dermatologie juni 2011
2 Dermatoloog, afdeling Dermatologie, Ziekenhuis Gelderse Vallei, Ede-Wageningen

Correspondentieadres:
dr. W. Peter Arnold
Polikliniek Dermatologie
Ziekenhuis Gelderse Vallei
W. Brandtlaan 10
6716 RP Ede

 

Samenvatting

Doel

Het doel van deze studie was te onderzoeken hoe de trend is geweest in de incidentie van huidkanker (basaalcelcarcinoom (BCC), plaveiselcelcarcicoom (PCC) en melanoom (MM)) in een perifere polikliniek dermatologie in het centrale deel van Nederland van 2002 tot en met 2010.

Methode

Retrospectief dataonderzoek, waarbij gebruik werd gemaakt van de ICD-10 diagnosecoderingen.

Resultaten

De incidentie van het BCC is gestegen van 42 nieuwe patiŽnten naar 76 nieuwe patiŽnten per 1000 nieuwe patiŽnten per jaar. De incidentie van het SCC stijgt van 2.3 patiŽnt naar 3.4. De incidentie van het melanoom stijgt van 2.6 nieuwe patiŽnten naar 4.2 nieuwe patiŽnten.

Conclusie

We kunnen concluderen dat er een toename te zien is in de incidentie van BCC, PCC en melanoom. Dit komt overeen met of is zelfs hoger dan eerder gepubliceerde data elders in Nederland.

Trefwoorden: huidkanker, incidentie

Inleiding

Het toenemend aantal mensen met huidkanker wordt een steeds grotere belasting voor met name dermatologen. Enige jaren geleden is in dit tijdschrift een artikel verschenen met de toepasselijke titel ‘De epidemiologie van huidkanker: zorg om de zorg’ (1). Hierin werden de incidentiecijfers en risicofactoren besproken van het basaalcelcarcinoom (BCC), het plaveiselcelcarcinoom (PCC) en melanoom in Nederland. Het aantal jaarlijks gediagnosticeerde huidtumoren ligt waarschijnlijk veel hoger aangezien de cijfers voor BCC alleen gebaseerd zijn op de eerste histologisch bevestigde BCC van patiŽnten woonachtig in het zuidoosten van Nederland en multipele BCC’s niet zijn meegeteld.

Het doel van deze studie was te onderzoeken hoe de trend is geweest in de incidentie van huidkanker (BCC, PCC en melanoom) in de regio Gelderse Vallei (Ede, Wageningen, Bennekom, Renkum, Veenendaal, Renswoude, Rhenen, Lunteren en Barneveld) van 2002 tot en met 2010. Dit geografisch relatief grote gebied met een populatie van ongeveer 300.000 inwoners kan omschreven worden als centraal Nederland. Daarnaast wilden we tevens onderzoeken of en welke veranderingen er zijn opgetreden in de incidentie van de meest gestelde aandoeningen in de dermatologische polikliniek in de Gelderse Vallei van 2002 tot en met 2010.

Methode

Retrospectief dataonderzoek waarbij gebruik werd gemaakt van de diagnosecoderingen. Sinds 1 januari 1999 wordt er in de Gelderse Vallei op de afdeling dermatologie gewerkt met de dermato-venereologische diagnoselijst conform de ICD-9 en de ICD-10. Bij iedere nieuwe patiŽnt wordt de diagnose gecodeerd volgens het geldende systeem, waarna deze wordt geregistreerd. Deze diagnoses worden pas gecodeerd nadat de diagnose ook middels PA onderzoek is vastgesteld. Tevens kan uit de jaarrapporten worden opgemaakt hoeveel nieuwe patiŽnten er per jaar op de polikliniek dermatologie zijn geweest.
Allereerst werd per jaar (van 2002-2010) vastgesteld hoeveel patiŽnten een bepaalde diagnose kregen vastgesteld. Per jaar werd daarna de incidentie berekend. Onder incidentie wordt in dit geval het aantal patiŽnten met een nieuw gediagnosticeerde aandoening per 1000 nieuwe patiŽnten per jaar verstaan. De trend werd weergeven in een tabel (met rangorde) en grafiek. Tevens werd van het BCC, SCC en het melanoom ook de incidentie berekend en weergegeven in tabel en grafiek van 2002 tot en met 2010.

Resultaten

In 2002 waren er 9.696 nieuwe patiŽnten op de polikliniek dermatologie in de Gelderse Vallei. Dit aantal steeg naar 11.043 nieuwe patiŽnten in 2010. In 2005 tot 2006 was er een lichte daling te zien van 10.346 nieuwe patiŽnten in 2005 naar 10.032 nieuwe patiŽnten in 2006. Ook in 2009 en 2010 was er een lichte daling te zien van respectievelijk 11.179 naar 11.043 nieuwe patiŽnten.
In tabel 1 staan de incidenties van de 11 meest gestelde diagnoses van 2002 tot 2010 vermeld. Hierbij wordt per jaar de rangorde weergegeven, zodat goed duidelijk wordt hoe het verloop is in de jaren..De grootste stijging in rangorde is het basaalcelcarcinoom. Deze aandoening stijgt van een zesde plek in 2002 naar een tweede plek in 2010.
In de grafieken (grafiek 1 en 2) worden de incidenties per aandoening weergegeven. De incidentie van actinische keratose stijgt van 51 nieuwe patiŽnten naar 71 nieuwe patiŽnten per 1000 patiŽnten per jaar. Verder is duidelijk de stijging van de incidentie van het basaalcelcarcinoom zichtbaar, van 42 nieuwe patiŽnten naar 76 nieuwe patiŽnten per 1000 nieuwe patiŽnten per jaar. De incidenties van de overige aandoeningen blijven redelijk stabiel van 2002 tot 2010.

Tabel 1. Rangorde en incidenties (aantal nieuwe patiŽnten met een bepaalde diagnose per 1000 nieuwe patiŽnten per jaar ) van de meeste voorkomende dermatologische aandoeningen in de Gelderse vallei van 2002-2010.

Grafiek 1. Incidenties (aantal nieuwe patiŽnten met een bepaalde diagnose per 1000 nieuwe patiŽnten per jaar) van de meest voorkomende dermatologische aandoeningen in de Gelderse Vallei 2002-2010

Reeks 1. varicosis
Reeks 2. naevus naevocellularis
Reeks 3. actinische keratose
Reeks 4. Verruca seborrhoica
Reeks 5. Atopisch eczeem



Grafiek 2. Incidenties (aantal nieuwe patiŽnten met een bepaalde diagnose per 1000 nieuwe patiŽnten per jaar) van de meest voorkomende dermatologische aandoeningen in de Gelderse Vallei 2002-2010
Reeks 1. BCC
Reeks 2. Psoriasis
Reeks 3. Acne
Reeks 4. Verruca vulgaris
Reeks 5. Seborrhoїsch eczeem
Reeks 6. Eczeem nno

De incidenties van de dermatologische maligniteiten staan weergegeven in tabel 2 en verder in grafiek 3, 4 en 5. De incidenties van het basaalcelcarcinoom is zoals eerder vermeld gestegen van 42 nieuwe patiŽnten naar 76 nieuwe patiŽnten per 1000 patiŽnten per jaar. De incidentie van het PCC stijgt van 2.3 patiŽnt naar 3.4 patiŽnt per 1000 nieuwe patiŽnten per jaar. Hierbij wordt wel een lichte daling gezien in 2004 en in 2009. De incidentie van het melanoom stijgt van 2.6 nieuwe patiŽnten naar 4.2 nieuwe patiŽnten per 1000 nieuwe patiŽnten per jaar. Hierbij wordt een lichte daling in incidentie gezien in 2006 en 2009.

Tabel 2. Incidenties (aantal nieuwe patiŽnten met een bepaalde diagnose per 1000 nieuwe patiŽnten per jaar) van dermatologische maligniteiten van 2002-2010 in de Gelderse vallei.

Grafiek 3. Incidenties (aantal nieuwe patiŽnten met een bepaalde diagnose per 1000 nieuwe patiŽnten per jaar) van het basaalcelcarcinoom in de Gelderse Vallei 2002-2010

Grafiek 4. Incidenties (aantal nieuwe patiŽnten met een bepaalde diagnose per 1000 nieuwe patiŽnten per jaar) van het plaveiselcelcarcinoom in de Gelderse Vallei 2002-2010

Grafiek 5.Incidenties (aantal nieuwe patiŽnten met een bepaalde diagnose per 1000 nieuwe patiŽnten per jaar) van het melanoom in de Gelderse Vallei 2002-2010

Discussie

Uit dit onderzoek blijkt dat de incidentie van het basaalcelcarcinoom in de regio Gelderse Vallei bijna verdubbeld is van 2002 tot 2010. Ook de incidenties van het plaveiselcelcarcinoom en van het melanoom nemen toe in deze periode. Verder is ook de incidentie van actinische keratose flink gestegen.
Dit onderzoek kan geen uitspraak doen over de reden(en) van de toenemende incidentie van (pre)maligniteiten. De toename van de incidentie hangt mogelijk voor een groot deel samen met overdadige en intermitterende blootstelling aan zonlicht in de jeugd bij mensen met een blanke huid sinds de jaren ‘70 van de vorige eeuw. Tevens is er sindsdien beslist ook sprake van een beperkte bijdrage door andere bronnen van ultraviolette straling, zoals via hoogtezon en zonnebank. Het dunner worden van de ozonlaag heeft mogelijk ook een incidentieverhogend effect. Verder hangt de toename in de incidentie vanzelfsprekend samen met de toenemende vergrijzing in geheel Nederland. Last but not least kan het zijn dat de toename van incidenties is ontstaan doordat de bevolking meer bewust is geworden van het voorkomen van huidkanker en zich daarom ook vaker laat controleren.

Vergelijking met de literatuur

In de literatuur wordt ook beschreven dat er duidelijk een stijging is in de incidentie van huidkanker en de voorlopers daarvan. Zo is de incidentie van actinische keratosen in Nederland in het CFH-rapport uit 2005 geschat op circa 112.500 patiŽnten per jaar (2). Dit was toen 0,7% van de gehele bevolking. Op basis van voorspellingen uit Nederlands onderzoek naar de incidentie van huidkanker werd daarbij aangenomen dat er een jaarlijkse stijging van 5.2% in de incidentie van actinische keratose zal zijn (3). In 2005 kregen echter 538 patiŽnten in onze regio de diagnose actinische keratose, dus uitgaande van een adherentiegebied van 300.000 personen 0,18% van de bevolking. Aangezien het onbekend is hoeveel mensen met een actinische keratose medische hulp zoeken en hoeveel procent hiervan volledig door de huisarts wordt behandeld, is vergelijking met de literatuur helaas niet goed mogelijk.

Omdat het BCC in Nederland niet is opgenomen in de landelijke kankerregistratie, ontbreken exacte cijfers over de incidentie. In 2005 werden in de PALGA-database 25.000 nieuwe BCC's geregistreerd. GeŽxtrapoleerde data geven aan dat tussen 1973 en 2008 de leeftijd gecorrigeerde incidentieratio’s ongeveer verdrievoudigden van 40 tot 148 per 100.000 mannen en van 34 naar 141 in vrouwen. In de leeftijdsgroep van 65 en ouder bedroeg de prevalentie 5,4% (4). Omdat verondersteld mag worden dat bij nogal wat superficiŽle BCC's geen histologie wordt verricht is de daadwerkelijke incidentie waarschijnlijk hoger. De incidentie stijgt in de westerse wereld met 4% per jaar (5).

Op grond van de huidige trends wordt een aanzienlijke stijging van de incidentie van melanoom in Nederland verwacht in de komende jaren. Een verwachte stijging van 1406 patiŽnten in 2000 (= 0,009% van de bevolking) naar 2300 patiŽnten in 2015. De stijging bij mannen zou ongeveer 5% per jaar kunnen bedragen en bij vrouwen 4% (6). In de regio Gelderse Vallei kregen in 2010 reeds 46 patiŽnten een melanoom, met andere woorden 0,015% van de bevolking.

Sterke punten en beperkingen

In de literatuur zijn weinig studies over de incidentie van dermatologische aandoeningen beschreven. Met dit onderzoek wordt een overzicht gegeven van de incidenties van de meest gestelde diagnoses bij het vakgebied dermatologie. Omdat het onderzoek de incidenties over een tijdsspanne van 9 jaar weergeeft wordt de trend goed duidelijk. Er is gebruik gemaakt van een gecodeerde database waardoor de gegevens valide zijn.

Dit onderzoek geeft goed weer wat de veranderingen zijn van de dermatologische oncologie op de polikliniek Huidziekten in de Gelderse Vallei en omstreken. Echter bij andere specialismen, zoals de algemene chirurgie en KNO, worden ook regelmatig dermatologische oncologische patiŽnten gediagnosticeerd en behandeld. Met dit onderzoek krijgen we dus een goed beeld van deze veranderingen bij de dermatoloog in een algemene praktijk, maar de overall toename geeft het niet weer.

We hebben de incidentie berekend door het aantal nieuwe patiŽnten met een bepaalde aandoening te delen door het totaal aantal nieuwe patiŽnten. We hadden geen gegevens tot onze beschikking van het totale aantal individuele patiŽnten per jaar, daarom konden we de incidentie niet berekenen met het totaal aantal patiŽnten (sommige patiŽnten hebben immers meer dan ťťn diagnose).

We kunnen dus concluderen dat op de polikliniek dermatologie van ziekenhuis de Gelderse Vallei in het afgelopen decennium een substantiŽle toename te zien is in de incidentie van actinische keratose, het basaalcelcarcinoom, het plaveiselcarcinoom en het melanoom. Het is jammer dat de NVDV de diagnoseregistratie niet langer als kwaliteitsindicator bij visitaties ziet; het effect van preventieve campagnes zal derhalve moeilijk meetbaar zijn.

Referenties

1.Holterhues C, de Vries E, Nijsten T. De epidemiologie van huidkanker: zorg om de zorg. Ned Tijdschr Dermatol Venereol 2009; 19 (8): 451-5.
2. CFH rapport Aldara (imiquimod crŤme) bij basaalcelcarcinoom. CVZ, Diemen, 2005.
3. de Vries E, van de Poll-Franse LV, Louwman WJ, de Gruijl FR, Coebergh JW. Predictions of skin cancer incidence in the Netherlands up to 2015. Br J Dermatol 2005; 152(3):481-488.
4. Flohil SC, de Vries E, Neumann HA, Coebergh JW, Nijsten T. Incidence, prevalence and future trends of primary basal cell carcinoma in the Netherlands. Acta Derm Venereol 2011; 91: 24-30.
5.http://www.oncoline.nl/index.php?pagina=/richtlijn/item/pagina.php&richtlijn_id=622 
6. http://www.cbo.nl/Downloads/322/rl_melanoomvdhuid_2005.pdf.

Nieuwsoverzicht

Een innovatieve behandeling op natuurlijke basis
22 mei 2017

Twee procent van alle Nederlanders lijdt aan deze vaak erfelijke huidziekte. Gelukkig is het niet besmettelijk, maar patiŽnten worden er soms wel zo op aangekeken…
Lees meer...


Externe audit
13 februari 2017

Ook dit jaar mogen we met gepaste trots melden dat onze kliniek opnieuw het keurmerk certificaat "ZKN" en het certificaat ISO 9001-2015 heeft behaald.
Lees meer...


Drukte bij het maken van behandelafspraken
19 december 2016

De afgelopen weken hebben we een behoorlijke toename gezien van klanten die alvast hun nieuwe sessie voor 2017 willen plannen.
Lees meer...


Oproep psoriasispatienten
27 september 2016

Bijgaande oproep ontvingen wij via de NVDV (Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie) en is dus niet afkomstig van het Psoriasiscentrum zelf.
Lees meer...


Afscheid van dr. van`t Veen
2 juni 2016

Op maandag 30 mei hebben wij op gepaste wijze stil gestaan bij het komende afscheid van onze gewaardeerde collega dr. van`t Veen.
Lees meer...


Nieuwsflitsen mei 2016
12 mei 2016

Vanaf maart 2016 hebben wij het nazorgtraject weer opgepakt. Dit betekent dat wij al onze klanten benaderen, ongeveer 3 maanden nadat de behandeling gestopt is.
Lees meer...